دنا نگین کوه های ایران

در طرح پژوهش و شناسايي منطقه دنا ، كه توسط محققان N.G.O. كانون پژوهش و شناسايي زاگرس ( كانون سبز فارس ) و به مدت پنج سال انجام شد كوه دنا براساس وضعيت توپوگرافي منطقه وسهولت مبادي صعود به قلل آن به 4 قسمت تقسيم شده كه از جبهة شمال غربي شروع مي‌گردد و به سمت جغرافيايي جنوب شرقي كشيده مي‌شود و چهار بخش قلل غربي ، بخش قلل كاسه خفر ، بخش قلل مركزي و بخش قلل شرقي را تشكيل مي‌دهند. از اين 4 قسمت سه بخش جبهة غربي ، كاسة خفر و مركزي از غرب ( شمالغربي) تنگة و گردنه بيژن قرار گرفته اند كه از سال 1371 منطقه حفاظت شده اعلام شده و نزديك به 120 هزار هكتار مساحت دارد كه از گردنه بيژن تا جاي برخورد رودخانه‌هاي بشار و خرسان را در برمي‌گيرد.

تاريخ زمين شناسي

حوزه دنا جزئي از زون Zone زاگرس چين خورده است که هشتاد کيلومتر طول با پهناي ازحدود 20 تا 30 كيلومتر كه احتمالاً در برخي نواحي به زير زاگرس " رو رانده " كشيده شده است. جهت كلي همان جهت زاگرس يعني شمال غربي ـ‌جنوب شرقي است . رسوب‌هاي پالئوزوئيك ، مزوزوئيك و ترسير به طور هم شيب روي هم قرار دارند . اين رسوب‌ها ، پوشش‌هاي حاشية قاره أي شرق پلاتفرم عربستان را تشكيل مي‌داده اند كه در دورة پليوسن ( دوره سوم زمين شناسي ) تغيير شكل يافته و چين خورده اند.

وضعيت طبيعي ( مورفولوژيك )

نجد ايران ، مثلثي است بين دو فرو رفتگي . خليج فارس در جنوب و درياي خزر در شمال، اين نجد ( يا پلاتو ) به شكل مثلثي است كه در قسمت شمالي به سلسله كوه‌هاي البرز و در غرب به زاگرس محدود مي‌شود. رشته كوه زاگرس در امتداد عمومي از شمال غربي ايران در جهت جنوب شرقي پيچ مي‌خورد . آنگاه با پيچي هنوز بيشتر به سوي جنوب پيش مي‌رود و در رشته‌هاي موازي متعدد از كرانه شرقي خليج فارس مي‌گذرد. ادامه بلندي‌هاي پس از زاگرس ، در نواحي كم جمعيت مجاور اقيانوس هند با چرخشي تند از راه بلوچستان و افعانستان در جهت شمال به كوه‌هاي ديگري كه مانند هندوكش همچون پره‌ي چرخي از محور پامير جدا مي‌شوند مي‌پيوندد. رشته كوه زاگرس در امتداد عمومي از شمال غربي ايران در جهت جنوب گرس از دره مريوان تا تنگة هرمز ، 1250 كيلومتر طول و بين 160 تا 360 كيلومتر عرض دارد. اين منطقه با بيش از 10 ميليون هكتار جنگل بلوط كه در منتهي اليه گرمسيري آن به جنوب شرقي ، به جنگل‌هاي پراكنده بنه ( پسته‌ي وحشي ) و بادام كوهي بدل مي‌شود ، داراي آب و هواي نسبتاً مرطوب ، مراتع غني و انواع گياهان و درختان و در بيشتر جاها داراي دو نوع شرايط اقليمي گرمسيري و سردسيري در كنار هم است. كوه پايه‌ها تا 1000 متر و قله‌ها از 2000 تا بالاتراز 4 هزارمتر از سطح دريا ارتفاع دارند.
بلندترين قلل زاگرس در رشته كوه مرتفع دنا قرار دارد كه قله قاش مستان يا بيژن 3 با ارتفاع 4435 متر مرتفع ترين قله زاگرس مي‌باشد.
منطقه زاگرس شامل ، استانهاي كردستان ، كرمانشاهان ، همدان ، لرستان ، ايلام ، اصفهان ، چهارمحال بختياري ، كهكيلويه و بويراحمد و فارس و بوشهر و هرمزگان است.
ساكنان زاگرس عشاير كرد در كردستان در نواحي غرب درياچه اروميه و آذربايجان غربي و ايلام ساكن هستند . عشاير لرولک در لرستان كه طايقه‌هاي لك در شمال و شمال غربي لرستان و طايفه‌هاي لر ، بيشتر در بخش‌هاي ديگر آن زندگي مي‌كنند. لرها در لرستان ، بخشي از ايلام ، چهارمحال بختياري ، كهكيلويه و بويراحمد ، بخشي از فارس و استان بوشهر ساكن‌اند. لر كوچك به لرهاي لرستان و ايلام و لر بزرگ به لرهاي ديگر مناطق اطلاق مي شود. در استان چهارمحال و بختياري ، ايل بختياري زندگي مي‌كند كه بزرگترينن ايل كوچندة كشور محسوب مي‌شود. در استان كهكيلويه و بويراحمد ، بهمئي و ممنی ديگر ايل‌ها ساكن هستند.
زاگرس در امتداد خود به سوي جنوب شرقي ايران ، منطقه أي جنگلي و از نظر اقليمي متنوع به نام كوهمره پديد مي‌آورد كه با گستردگي بيشتر از 3000 كيلومتر مربع از جنوب شيراز و حد فاصل ميان كازرون و فيروزآباد را در برمي‌گيرد. شاخه‌هاي پاياني زاگرس ، ويژگي‌هاي گرمسيري دارد. ( بارش ساليانه تا 250 ميليمتر ) و تالارستان فارس ادامه پيدا مي‌كند ،حوضه زاگرس در استان فارس دارای پوشش گياهی غنی و تنوع می باشد و اين ويژگی موجب وجود مراتع و چمنزارهای متعددی گرديده و بدين لحاظ جايگاه قبيله‌هاي كوه‌نشين و عشاير بالاخص عشاير قشقايي و عرب است كه از راه دامداري و جنگل‌كاوي و زراعت ديم و زراعت آبي گذران زندگي مي‌كنند.

پوشش گياهي

در دامنه‌هاي جنوبي و غربي تا ارتفاع 2500 متر جنگل بلوط با تركيبي از گونه‌هاي جنگلي ديگر مانند بنه ، كيكم ، ارژن ، زالزالک ، شن و انواع بادام كوهي در ارتفاع‌هاي مختلف ، همه جا را پوشانده است . از ارتفاع 2500 متر به بالا ، درختچه‌هاي ارژن ، شن ، گونه‌هاي گون و درختان سرو كوهي ( وهل ) روئيده‌اند. از ارتفاع 3500 تا قله‌ها تنها گياهان كوچك و انواعي از گون مي‌رويند. در دامنه‌هاي شمالي جنگل وجود ندارد ولي درختهاي پراكنده ارس ( سرو كوهي ) مراتع و چمنزارها پوشش اصلي گياهان را تشكيل مي دهند. اكوسيستم مرتفع كوهستان دنا موقعيتي را بوجود آورده است كه در ارتفاعات مختلف با انواع گياهان مختص آن ارتفاعات روبرو شويم و همين ويژگي موجب شده است تا از غنا و تنوع گياهان سرشاري برخوردار شويم كه داراي خواص دارويي و نيز غذايي مي‌باشند و بنابراين در طول ماههاي بهار و تابستان و پائيز و در ارتفاعات متغير شاهد انواع گلهاي زيباي منطقه زاگرس مرکزی و جنوبي مي باشيم و از جمله انواع گلهاي زيبا لاله ، ثعلب ، پامچال ، حسرت ،‌مينا و … در فصول خاص رويش خويش و در تمامي منطقه دنا پراكنده مي‌باشند. لذا باتوجه به غناي گياهي دنا ، سخن در اين بخش بسيار زياد است كه در فرصت مناسب به بخشي از آن اشاره مي‌كنيم.

گردنه‌ها و تنگ‌ها

معروفترين گردنه ها در جبهه شرقی گردنه بابا حسن با ارتفاع ۲۸۰۰متر در مسیر جاده کاکان قرارد دارد.در این گردنه پیست اسکی کاکان پذیرای گردشگران داخلی وخارجی است.جبهة شمالغربي گردنه ميمند با ارتفاع2560 متر و در جبهه جنوبي گردنه بيژن بزرگ با 3200 متر ارتفاع وجود دارند كه هر دو اين مسيرها داراي جاده ماشين رو هستند و گردنه بيژن مرتفع‌ترين گردنه ماشين رو در كشور مي‌باشد. گردنه پازني زير قله كل پازني ، گردنه غربي پوتك زير قله قلات بزي ، گردنه شرقي پوتك ، گردنه كل خرمن ، گردنه برف كرمو ، گردنه برباز ، قاش سرخ ، گردنه تاپو و گردنه راه و ... در جناح جنوبي دنا واقع هستند. در جناح شمالي گردنه‌هاي تت ،اتابکی ، رزک ، آب اسپيد ، کيخسرو ، قاش مستان ، گردنه تل گردل ، لاي نخود و ... قرار دارند. تنگه هاي شنيليدون ، شاه قاسم ، چات و شله ، قدويس ، زولدون ، باوي ، بوليو ، ناري ، كه گل ، نمك ، نول ، توبادي و چشمه كبوتري در جناح جنوبي و تنگه‌هاي حيدري ، اتابکی ، معجزه گاه در جناح غربی ، لاي نخود ، خرسان كوچك ، رود قر ، آب اسپيد ، خاريدان ، كالادون ، مورگل ، قاش مستان ، كمرقبله ، كيخسرو ، كرسمي ، گردوئي ، سرباز ، نول شمالي و تاپو در جناح شمالي قرار دارند. يخچالهاي و چشمه های دنا به نامهاي قاش مستان ، بزكش ، زندان ، پي‌دني ، كالادون ، آب اسپيد ، كرسمي ، كيخسرو ، پازن پير در همه سال برف آبهاي خود را كريمانه به دشتهاي پادنا و بويراحمد سرازير مي‌كنند. چشمه‌هاي معروف دنا با نامهاي چكنم ، چشمه ميشي گاودانه ، كهگل ، گنجه ای و نقل ، اتابكي و معجزه‌گاه و نيز برد چشمه هستند. رودخانه‌ عمده دنا در جناح شمالي در منطقه پادنا ،بنام ماربر است كه از شرق به غرب جاري است . و با گذشتن از روستا و تنگ خرسان با نام خرسان شناخته مي‌شود و بعد در جنوب دنا به رودخانه بشار مي‌پيوندد در محل تلاقی اين دو رود روستايي بنام دو راه وجود دارد ، رود خرسان در جناح جنوبي دنا از شرق به غرب جاري است. از سرشاخه‌هاي رود كارون است . رودخانه‌هاي فرعی دنا شامل رودقر ، رودخانه نول شمالي و رودخانه تنگ کلو ، رودخانه دی رستم ، رودخانه گنجه ای ،رودخانه تنگ کبوتری نهرهاي بي‌شماري هستند كه از يخچالهاي دنا در دره‌ها و تنگه‌ها جاري هستند.

تنگه خرم ناز از زیبایی های بی نظیر کاکان بوده که درغرب قله کاچیان واقع در کاکان قرار دارد و هر ساله پذیرای کوهنوردان میباشد.در امتداد شرقی رشته کوههای دنا پس از قله کاچیان برم فیروز در کمهر استان فاری می رسیم که جلوه ای دیگر از طبیعت بکر منطقه را به نمایش گذاشته است.

قلل دنا

وجود 47 قله با بيش از 4000 متر ارتفاع از سطح دريا ، دنا را به بي‌مانند ترين پديده مرتفع رشته كوه زاگرس تبديل كرده است. از جبهه شمال غربي بلندترين قله‌ها به اين ترتيب هستند اولين قله از شمالغرب ، كل قدويس 4341 ، كل شيدا ،‌كل بلبل 4319 ، چال وهلي 4162 ، آب سپاه 4110 ، چال وهلي 4162 آب سپاه 4110 ، ايستگاه 4085 ، قلات بزي4210 ، خرسان غربی 4118 ، خرسان شرقی 4135 ، کل فرهاد 4040 ، کل آب اسپيد 4160 ، کل آب ارزنی 4170 ، حوض دال شمالی 4105 ،کل اسخانی 4185 ، لوکوره 4265 ، پوتک 4290 ، کل گردنه 4230 ، مورگل شمالی در ارتفاع 4050 ، تل گردل 4265 ، پازنک 4230 ، مورگل 4425 ، قاش مستان (بيژن 3 )4435 ، کمر قبله 4120 ، بن رود 4330 ، قزل قله 4378 ، سه قپ آسمانی ( بيژن 2) 4350 ، ماش ( بيژن 1 ) 4340 ، کپيری 4215 ، کرسمی غربی 4245 ، کرسمی شرقی 4250 ، حـرا 4260 ، حوض دال مرکزی 4365 ، سی چانی 4195 ، بردآتش 4090 ، برف کرمو 4111 ، نمک 4061 ، کل خرمن 4180 ، نول شمالی 4135 ، نول جنوبی 4108 ، قاش سرخ 4108 ، تاپو 4090 ، رمبسه 4170 ، وپازن پير 4302 ، بلندترين قله دنا قاش مستان معروفترين و پر صعودترين قله ، حوض دال مرکزی هستند .از ميان قله های کمتر از 4000 متر ، قلم 3650 ، فلات پازن پير 3645 ، کله قندی 3900 ، کل برف کاغذی 3900 ، کاچیان در کاکان۳۸۰۰ ، 3155کيخسرو 3960 متر ، کل نقره ای 3750 ، گوروهل 3660 ، تل کل سپيد 3900 ، رخ تنگ رزک 3400 ، کوه وهلی 3120 ، کوه سياه 3880 و و کله قندی 3900 از بقيه شناخته تر هستند .

حيات وحش

خرس‌هاي قهوه أي بزرگ ، كبك دري ، عقاب ، كركس ، هما ، پلنگ ، گرگ ، گربه وحشي به ويژه گونه سياه گوش ، سمور ، راسو ، سنجاب ايراني ، شاهين ، بحري ، كبك ، ، سنگ چشم ، كمركوهي ، چكاوك ( انواع كيسه دهان ) ، بز و پازن از گونه‌های مختلف جانوران دنا هستند. كل ، قوچ و ميش نيز در منطقه حفاظت شده دنا در حال ازدياد نسل هستند.

+ نوشته شده در یکشنبه هفتم تیر ۱۳۸۸ ساعت 16:18 توسط طاهری |

كاكان بهشت ایران

"این تارنما می کوشد تا دانش جهانی را در باره منطقه زیبای کاکان،افزایش دهد"

دنا نگین کوه های ایران

نوشته‌های پیشین

آرشیو موضوعی

پیوندها